Het bestuur van Jong Den Haag.

Binnen de gemeente  Den Haag willen medewerkers zich ontwikkelen, ontplooien en profileren. De gemeentelijke organisatie lijkt echter, door veranderingen op gemeentelijk en rijksniveau, de wensen van deze nieuwe medewerkers niet altijd een invulling te kunnen bieden. Om medewerkers toch meer betekenis te bieden in hun zoektocht naar uitdaging, besloot Jong Den Haag eind 2012 de ‘Commissie Talentontwikkeling’ op te zetten. Deze commissie put haar kracht uit het grote netwerk van Jong Den Haag waarbij deze beweging van young professionals het eigen netwerk gebruikt als  verbindende actor en als middel voor initiatieven. Deze commissie dient als een ‘creatieve verzameling van ideeën’, die uiteindelijk kunnen leiden tot initiatieven met een toegevoegde waarde voor medewerkers binnen en buiten het netwerk Jong Den Haag.

Een van deze initiatieven is de ‘Generatie Dialoog’. De gemiddelde leeftijd van een ambtenaar in de gemeente van Den Haag is 47 jaar. Voor een organisatie van jonge professionals lijkt dit een issue dat aangepakt moet worden, maar niets is minder waar. Want niet de leeftijd, maar de specifieke kwaliteiten van een generatie is leidend bij dit initiatief. “De vraag is waar jij goed in bent. Hoe houd je het inspirerend en wat daagt je uit?” meent Nils Nijdam. De mogelijkheden om je te ontplooien middels opleidingen en trainingen is namelijk goed voorzien voor enerzijds instroom via traineeprogramma’s en anderzijds voor management en leidinggevenden, maar niet of in ieder gevalminder voor mensen in andere functies. Een persoon uit een oudere generatie kan hier dan invulling aan bieden door bijvoorbeeld jongere werknemers te trainen en kennis over te dragen of te coachen op vaardigheden. Zo meent Miranda Voogt dat dit bijvoorbeeld een ideale taak kan zijn zodat ambtenaren die bijna met pensioen gaan hun loopbaan bevredigend kunnen afsluiten.

Een ander initiatief is het initiatief van een denktank die deelnemers, 6 keerper jaar, de mogelijkheid biedt om ‘op de stoel van de directeur te zitten’ en zo na te denken over vraagstukken die door de directie als opdracht zijn neergelegd bij deze denktank. De denktank brengt dan out of the box adviezen uit en biedt op deze manier als het ware een second opinion of een andere invalshoek. De leden van de denktank zijn geselecteerd uit verschillende diensten van de gemeente. Doel is dat er over de ‘gemeentelijke kokers’ heen een origineel advies tot stand komt.

Naast deze twee initiatieven biedt de Commissie Talentontwikkeling ook de mogelijkheid aan medewerkers om zich te kunnen ontwikkelen. Zo biedt het initiatief Jobruil’’ de mogelijkheid om van al dan niet tijdelijk van baan te veranderen en op deze wijze andere ervaringen op te doen. Op deze manier kunnen deelnemers zich ontwikkelen op vlakken waar zij mogelijkerwijs anders niet de mogelijkheid voor krijgen. Hiernaast biedt de commissie talentontwikkeling in het licht van de bezuinigingen ook een manier aan om in het eigen netwerk kennis en ervaring te delen door middel van trainingen en workshops door het initiatief ‘Train je collega’ van harte te ondersteunen en faciliteren. Het voordeel hiervan is dat deze trainingen en workshops gratis en laagdrempelig zijn voor de deelnemers.

Het kernelement van deze initiatieven komt neer op hoe je je eigen netwerk op een optimale wijze benut en op deze wijze ideeën, kennis en mensen bij elkaar brengt. Echter, ook dit initiatief brengt obstakels met zich mee. Deze initiatieven zijn gebaseerd op een toestroom van actieve medewerkers  binnen het eigen netwerk om voldoende aanbod te kunnen bieden. Het blijft echter vrijwilligerswerk boven op het reguliere werk en leden moeten uiteraard wel de tijd hebben om zich in te kunnen zetten. Derhalve is levensfase van groot belang voor het behoud van het netwerk en hiermee  ook de initiatieven. Dit neemt echter niet weg dat er veel animo is voor de initiatieven. Ambtenaren willen zich ontwikkelen en de eigen inspiratie en kennis met anderen delen.

Wilt u n.a.v. van dit stuk meer informatie of contact opnemen met initiatiefnemers? Neem dan contact op met Nils Nijdam (nils.nijdam@denhaag.nl) of Miranda Voogt (miranda.voogt@denhaag.nl), bestuursleden van het netwerk Jong Den Haag.

Er moet een switch komen in het denken van ambtenaren als het aan Ellen Grooteman, programmamanager intercollegiale professionalisering ligt. Regelmatig wordt voor de opleiding van ambtenaren nog te snel gekeken naar externe trainers die duizenden euro’s kosten. Dit terwijl volgens Grooteman de benodigde kennis vaak al binnen de overheid te vinden is. “Er moet hier meer bewustwording over komen; de besparing ligt in feite voor het oprapen.”

Grooteman is om die reden een jaar geleden een pilot gestart vanuit het Overheidsnetwerk leren en ontwikkelen om meer bewustwording te creëren voor alle kennis die we met elkaar in huis hebben binnen de overheid. “Je moet kennisvraag en –aanbod aan elkaar zien te koppelen.” Collegiaal leren is wat haar betreft een stap in de goede richting. Door middel van websites als Pleio en Linkedin slaagde zij er in om snel een groep collega-trainers te vinden die aan groepen ambtenaren hun kennis overdragen. Deze “gratis korte cursussen voor en door collega’s” werden bekend gemaakt via het Leer-Rijk, de opleidingsdatabase voor de Rijksoverheid en de Leerkaart voor de andere overheden. Bij de databases zijn inmiddels duizenden ambtenaren aangesloten. Zij kunnen opleidingen zoeken en beoordelen, vragen stellen en zich aanmelden voor cursussen of deze zelf geven. Zo worden er gratis trainingen gegeven over omgaan met social media, effectief werken, het wetgevingsproces, projectmanagement en papierloos werken met de iPad.

Hoewel een enquête onder de ex-deelnemers van de korte cursussen over de toegevoegde waarde ervan massaal werd ingevuld en aangevuld met suggesties voor een doorstart, is het Grooteman vooralsnog niet gelukt om dit collegiaal leren een structurele plek te geven. Waarom weet zij niet, hoewel ze vermoedt dat ze tegen een stukje bureaucratie is aangelopen. Bottom-up initiatieven die ontstaan in diverse netwerken bij de overheid lijken nog niet erg te passen in de traditionele ambtelijke organisatie.

Toch is dat volgens haar een kwestie van tijd. Om in termen van bestuurskundige Paul  ’t Hart te spreken: we zitten momenteel  in een overgangsfase tussen new public management en besturen in de netwerksamenleving

“Wij zitten momenteel in die overgangsfase denk ik. Ons werk wordt steeds meer netwerkgericht en flexibel, maar ook wordt nog gehecht aan oudere normen, waardoor er soms een kloof ontstaat tussen het echt willen en het echt doen.”

Ondanks dat haar pilot vooralsnog niet werd doorgezet blijft zij niet stilzitten. Dit jaar wordt collegiaal leren als “programma intercollegiale professionalisering” vanuit BZK (programma Beter Werken in het Openbaar Bestuur) en VNG gefaciliteerd voor gemeenteambtenaren in het kader van de decentralisaties in het sociale domein. Nu onder andere de jeugdzorg en de ouderenzorg de verantwoordelijkheid worden van de afzonderlijke gemeentes, is onderlinge kennisdeling van groot belang. Grooteman is niet bang dat collegiaal leren weer vastloopt. “Het hoeft niet. De kracht is dat je het kleinschalig en informeel houdt. Dan gaan betrokkenen vanzelf zien dat het werkt én bespaart.”

Het belangrijkste volgens Grooteman is het stukje bewustwording. “Er wordt niet alleen een switch in denken verwacht van de samenleving, maar ook van de overheid. Leren van elkaar is een manier voor de overheid om geld te besparen en heeft bovendien nog meer positieve effecten, zoals het spontaan ontstaan van nieuwe kennisnetwerken, bevordering van flexibiliteit en mobiliteit en erkenning van de collega-trainer als expert op zijn of haar werkterrein.’’

De veranderende samenleving in Nederland is niet alleen voor ambtenaren een struikelblok, ook de overheid als instituut ervaart problemen  in haar relatie met de burger. De opkomst van social media brengt de behoefte aan informatievoorziening tot nieuwe hoogten. Om het vertrouwen van burgers te kunnen behouden zijn vanuit de overheid vele initiatieven genomen. . Zo ook het Webcare bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken waar Theo Zijderveld een actieve rol speelt in het begeleiden van dit project.

Theo Zijderveld is coördinator van het Rijksbreed Kennisnetwerk Social Media en Webcare bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Binnen dit kader biedt hij mogelijkheden aan het ministerie om de relatie tussen overheid en burger te versterken door o.a. de informatievoorziening richting de burger in een verhalenvorm te bieden. Een belangrijke taak, want de overheid kampt met een vertrouwenscrisis. Burgers hebben namelijk behoefte aan fysiek contact met de overheid. Het verdwijnen van fysieke locaties van de overheid, als gevolg van bezuinigingen, lijkt een breuk te veroorzaken  in deze relatie.

Er is echter ook sprake van een beweging waarbij de behoefte aan snelle informatievoorziening via  social media een steeds grotere rol speelt. Zo bieden bijvooreeld vele bedrijven al contactmogelijkheden voor haar klanten via bijvoorbeeld Facebook en Twitter. Langs een dergelijke weg contact hebben, lijkt veel vlotter  te werken dan persoonlijk contact op een fysieke locatie. Binnen dit kader probeert Theo Zijderveld een oplossing te bieden door optimaal gebruik te maken van o.a. deze nieuwe kanalen en de ‘klassieke’ kanalen door de informatie voor burgers in verhalenvorm naar buiten te brengen.

Volgens Theo is het voor een burger veel helderder en kan er zelfs sprake zijn van binding als de burger de informatie in een persoonlijke vorm ontvangt.

Dit neemt echter niet weg dat ook Theo met tegenslagen kampt in zijn werkzaamheden. Het is namelijk niet vanzelfsprekend voor de overheid en ambtenaren om naar buiten te treden. Daardoor  blijft het nog steeds vrij lastig om ambtenaren over te halen om hun verhaal naar buiten te brengen zodat burgers begrijpen waar hij of zij mee bezig is in zijn of haar dagelijkse werkzaamheden.

Tegenslagen zijn echter een onderdeel van het proces. Theo meent dat je niet bang moet zijn om fouten te maken. Want niet voor alles hoeft toestemming gevraagd te worden en soms is het belangrijk om gewoon iets uit te voeren. Zoek tenslotte de juiste mensen en stel prioriteiten als het gaat om de volgorde waarin je de mensen uitlegt waarom het werk dat je wilt uitvoeren, van belang is. Maar het blijft altijd van belang om goed uit te zoeken waarover ontevredenheid heerst in de samenleving.

—————————————————————–

Wilt u meer weten over het werk van Theo Zijderveld en het zijn werk? Kijk dan op http://www.waardevol2014.nl  en meld u aan voor het symposium.

Geloof jij ook dat wij samen de overheid kunnen vernieuwen?

Alleen ga je sneller, samen kom je verder!

‘Alleen ga je sneller, samen kom je verder’ is een Afrikaans gezegde. Met dit gezegde voor ogen, geloof ik er nog sterker in dat wij SAMEN de overheid kunnen vernieuwen. Het afgelopen jaar startte ik  met het organiseren van netwerkbijeenkomsten.  Dit zijn exclusieve bijeenkomsten voor ondernemers, (startende) ZZP’ers en ZPP’ers die graag willen samenwerken met de overheid. In die netwerkbijeenkomsten of workshopsstel ik altijd de vraag: Wie is hier inwoner? Wij zijn namelijk allemaal inwoners. Hoe vanzelfsprekend deze vraag ook lijkt, het levert altijd direct het inzicht op dat iedereen vanuit zijn eigen plek in de samenleving een bijdrage levert en kan leveren aan het vernieuwen van de overheid.

De transformatie, die in onze samenleving gaande is, is van en voor inwoners. Wij zijn allemaal inwoners. Of je nu ambtenaar, ondernemer, zorgverlener, politicus of bestuurder bent. Door met elkaar in gesprek te gaan over deze vraag, groeit het besef dat veel mensen de ambitie hebben de overheid te vernieuwen.

Ik lanceerde in 2013 ook mijn persoonlijke website. Ik publiceer tenminste twee keer per maand een blog. Op mijn blogskrijg ik veel reacties. Hieruit blijkt dat veel mensen mét mij de overheid willen vernieuwen. En dan ken ik nog heel veel initiatieven niet, waar inwoners samen met ondernemers en ambtenaren de overheid vernieuwen. En heel veel mensen kennen mij niet.

Door de dialogen in de netwerkbijeenkomsten en de reacties op mijn blogs geloof ik er steeds meer in dat wij samen in staat zijn om de overheid te vernieuwen. Samen een maatschappelijk vraagstuk oppakken, een vliegwiel organiseren en in staat blijken te zijn om op basis van gezamenlijke waarden onze eigen belangen te overstijgen. Geloof jij ook dat wij samen de overheid kunnen vernieuwen?

Hierbij geef ik je mijn drie punten, die je helpen invulling te geven aan het beantwoorden van deze vraag.

1. De samenleving verandert

De samenleving lijkt steeds sneller te veranderen. De overheid volgt vaak in een minder snel tempo. Veranderende omstandigheden vragen een andere overheid. Natuurlijk is de overheid er voor balans en nuance, voor legitimatie en voor rust en stabiliteit. Zij zorgt van oudsher voor zekerheid. Tegelijkertijd is het iedereen wel duidelijk dat het samenspel tussen samenleving en overheid ook verandert. Er vindt een verschuiving plaats van een hiërarchisch sturende overheid naar een participerende overheid. De rol van de overheid wordt gewoonweg bescheidener. De samenleving is daarbij het uitgangspunt.

Een drietal voorbeelden die illustreert dat de samenleving verandert. Betrokken inwoners nemen hierin hun verantwoordelijkheid vanuit hun eigen kracht, kennis en kunde. In een vorm van buurtonderneming exploiteren zzp-ers samen een markante locatie, een oud-stoomgemaal waar zzp-ers kantoor of werkplekken gaan gebruiken en de ruimte ‘s avonds wordt gebruikt voor buurtactiviteiten zoals buurtconcerten of buurtdiners. Op verzoek van wijkbewoners wordt in gemeente een onderhoudsbudget van een wijk ‘overgedragen’ en bepalen deze inwoners hoe dit budget wordt ingezet. Op initiatief van één enthousiasteling worden de Vinkeveense Plassen schoon gemaakt samen met velen die hieraan hun bijdrage leveren. In deze drie voorbeelden faciliteert de overheid of werkt de overheid samen met inwoners nadat zij een initiatief hebben genomen. De inzet van de overheid is erop gericht om aan te sluiten bij oplossingen van inwoners. Hun prioriteiten, hun tempo en hun manier van leven wordt leidend voor de overheid. Overheidsparticipatie bij burgerinitiatief dus in plaats van de tegenhanger van burgerparticipatie bij overheidsbeleid. De overheidsparticipatie is gericht op het benutten van de inventiviteit van inwoners en op het daarbij wegnemen van belemmeringen en het faciliteren om dingen mogelijk te maken.

Ik merk dat de overheid op zoek is naar die nieuwe, meer bescheiden rol, terwijl de overheid de inwoners en ondernemers niet vraagt naar hun werkelijk ‘ideale overheid’ die toegevoegde waarde heeft en houdt. Wat zou er gebeuren als wij het de inwoners zelf vragen? En wat als wij onszelf als maatstaf nemen bij het beantwoorden van dergelijke vragen? Wij zijn immers toch ook inwoners?

2. Er is een gat tussen de samenleving en het systeem van de overheid

Ambtenaren krijgen veel kritiek. Soms terecht, soms onterecht. Veel kritiek gaat niet om of over de ambtenaren, maar om of over het systeem. Soms gaat het wel over de manier of intentie waarop ambtenaren hun werk doen. Of waarom zij die regels bedenken en uitvoeren? Dan is het goed hierbij op te merken dat om veel van deze regels door onze volksvertegenwoordigers namens inwoners zelf wordt gevraagd. De vraag is natuurlijk of deze regels wel de oplossing zijn voor de vragen of problemen waar inwoners tegen aanlopen of die zij opgelost willen zien. Veel goed bedoelde regels werken eerder contraproductief. Hoe kom je uit deze vicieuze cirkel en stap je over naar een meer communicerende cirkel? Hoe komen die systeemwereld (de overheid) en ‘werkelijke wereld’ (de samenleving) weer bij elkaar? Hoe is aan die toenadering bij te dragen vanuit beide werelden? Hoe help je elkaar daarbij; inwoners en ambtenaren? Als ik “inwoners” schrijf, bedoel ik trouwens ook ondernemers of zorgverleners. Het feit dat een ambtenaar geen politieke verantwoordelijkheid heeft, betekent niet dat hij geen verantwoordelijkheid draagt. Dus regels die overbodig zijn of niet bijdragen aan de oplossing van een probleem, stel die dan als ambtenaar ter discussie. En zorg dat je als inwoner blijft werken en denken aan die toenadering. Dat zou mijn advies zijn. Zo breng je de systeemwereld sneller bij de werkelijke wereld!

3. De overheid moet zichzelf vernieuwen

Verwachtingen van inwoners veranderen net zo snel als de wereld om ons heen verandert. Vernieuwing van de lokale overheid is daarmee een noodzaak. Een vernieuwing kan niet gerealiseerd worden zonder de samenwerking met én ondersteuning van velen. Of je nu ambtenaar, ondernemer, zorgverlener, politicus of bestuurder bent. En je weet het nu waarschijnlijk wel wat ik je duidelijk wil maken, toch? Wij zijn allemaal inwoner van een gemeente en van Nederland. Wij Publieke Veranderaars is op zoek naar de verbindingen tussen netwerken en initiatieven die zich bezig houden met het vernieuwen van de overheid en het gezamenlijk oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Het is een wens van veel inwoners om samen de overheid te vernieuwen. De overheid kan beter aansluiten op de snel veranderende samenleving door van deze wensen en mensen gebruik te maken.

Ik wil graag een betere wereld creëren door ervoor te zorgen dat de lokale overheid beter aansluit bij de wensen van inwoners. Ik zet mij daar onder andere voor in door mijn werk als Gemeentesecretaris en mijn medewerkers nog meer bewust te maken van de wensen van de mensen. Ik weet ook zeker dat ik mijn doel sneller bereik als er steeds meer mensen met mij mee willen bouwen aan die nieuwe overheid!

En nu jij…. Ik ben erg benieuwd of jij ook gelooft dat wij samen de overheid kunnen vernieuwen? Welke grootste belemmering zie jij eigenlijk om samen de overheid te vernieuwen? Welke succesvolle initiatieven ken jij waar inwoners, ondernemers, zorgverleners en ambtenaren samenwerken aan overheidsvernieuwing?

Laat het mij weten in het commentaarveld onder dit blog.

Samen vernieuwen we de overheid!

Hartelijke groet,
Alexander Meijer

PS. DEEL dit artikel s.v.p. met jouw netwerk, door op de Tweet, Like, Share of Google+ knoppen hier onderaan te klikken, zodat ook de mensen in jouw netwerk ervan kunnen profiteren.

www.alexandermeijer.eu